Zarządzaj swoimi danymi osobowymi i poziomem dostępu.
Procedury Sensoryczno-Kryzysowe
Wsparcie w Kryzysie Sensorycznym
Zrozumienie meltdownu i shutdownu pomaga spokojniej reagować, ograniczyć bodźce i zadbać o bezpieczeństwo osoby w kryzysie. To materiał edukacyjny, nie zastępuje indywidualnych zaleceń specjalisty.
Czym jest Meltdown i dlaczego to nie jest histeria?
Meltdown (wybuch sensoryczny) to niekontrolowana reakcja układu nerwowego na przeciążenie sensoryczne, emocjonalne lub poznawcze. Dziecko lub dorosły w spektrum nie robi tego celowo, nie manipuluje otoczeniem - traci kontrolę z powodu bólu neurologicznego wywołanego bodźcami.
Postępowanie w kryzysie sensorycznym
Przejdź przez 7 prostych kroków. W sytuacji kryzysowej najważniejsze są: mniej bodźców, bezpieczeństwo, spokojna komunikacja i brak presji.
Faza 1 z 7: Narastanie napięcia
Faza 1 z 7: Narastanie napięcia. Zwróć uwagę na pierwsze sygnały przeciążenia: niepokój, pobudzenie, wycofanie, unikanie kontaktu, płaczliwość, większą potrzebę ruchu albo ciszy. Zareaguj spokojnie wcześniej — zanim napięcie narasta.
Czego BEZWZGLĘDNIE NIE ROBIĆ
✕
Nie zawstydzaj ani nie krzycz
Krzyczenie: 'przestań histeryzować', 'wszyscy się patrzą' drastycznie zwiększa poziom lęku i wydłuża czas trwania kryzysu.
✕
Nie stosuj kar ani nie pouczaj w trakcie wybuchu
Mózg w trybie walki-lub-ucieczki nie przetwarza logicznych argumentów. Rozmowy o konsekwencjach przełóż na czas, gdy dziecko będzie w pełni wypoczęte.
✕
Nie dotykaj ani nie przytulaj bez zgody.
W czasie meltdownu dotyk, przytulanie, trzymanie za ręce lub blokowanie ciała mogą nasilić przeciążenie i lęk. Zadbaj o bezpieczeństwo w najłagodniejszy możliwy sposób: odsuń niebezpieczne przedmioty, zabezpiecz głowę przed urazem i daj przestrzeń. Interweniuj fizycznie tylko wtedy, gdy istnieje bezpośrednie ryzyko poważnego urazu dziecka lub innych osób — możliwie najkrócej, spokojnie i bez używania siły większej niż konieczna.
Meltdown vs Shutdown — Różnice
Meltdown (Kryzys Zewnętrzny)Aktywny wybuch: krzyk, płacz, ucieczka, rzucanie przedmiotami, czasem zachowania autoagresywne. Osoba nie robi tego celowo — potrzebuje ograniczenia bodźców i bezpieczeństwa.
Shutdown (Kryzys Wewnętrzny)Cicha forma przeciążenia: wycofanie, brak odpowiedzi, trudność w mówieniu, unikanie kontaktu, leżenie lub zastygnięcie. Nie poganiaj, nie zasypuj pytaniami — zapewnij spokój, bezpieczeństwo i czas.
Źródła wiedzy: Procedury sensoryczno-kryzysowe opracowane w oparciu o współczesne standardy pedagogiki specjalnej, wytyczne samorzeczników spektrum autyzmu, zalecenia Krajowego Towarzystwa Autyzmu (KTA) oraz Autism Society (USA). Materiały mają charakter wyłącznie edukacyjny.