Przejdź do treści

Kompendium wiedzy

Baza wiedzy o spektrum autyzmu

Poznaj rzetelne, edukacyjne kompendium wiedzy o spektrum autyzmu. Znajdziesz tu podstawowe informacje, strategie wspierające, wyjaśnienie pojęć oraz wskazówki, jak przygotować się do rozmowy ze specjalistą, szkołą lub poradnią.

Baza wiedzy

ok. 400 tys.

Osoby w spektrum autyzmu w Polsce

(źródło: Raport NIK, pacjent.gov.pl)

1 na 36 dzieci

Częstość diagnozy wg danych CDC

(źródło: CDC – Centers for Disease Control)

4:1

Stosunek diagnozy u chłopców do dziewcząt

(źródło: CDC / pacjent.gov.pl)

Kliniczna definicja autyzmu (DSM-5 i ICD-11)

Zaburzenie ze spektrum autyzmu (ASD) to zaburzenie neurorozwojowe charakteryzujące się dwoma kluczowymi obszarami deficytów:

  1. Trwałe deficyty w komunikacji społecznej i relacjach: Trudności w naprzemienności społeczno-emocjonalnej, mowie ciała, kontakcie wzrokowym oraz nawiązywaniu i utrzymywaniu przyjaźni.
  2. Ograniczone, powtarzalne wzorce zachowań lub zainteresowań: Silna potrzeba rutyny i rytuałów, echolalia lub stimming ruchowy, wysoce skoncentrowane fiksacje oraz atypowa wrażliwość sensoryczna (nadwrażliwość lub podwrażliwość zmysłów).

Przyczyny i epidemiologia

Autyzm nie jest chorobą – to odmienny wzorzec rozwoju struktur mózgu. Przyczyny są wieloczynnikowe:

  1. Podłoże Genetyczne: Odziedziczalność spektrum szacowana jest na 50–90%. Badania naukowe zidentyfikowały setki genów zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia ASD.
    (źródło: NIH - National Institutes of Health)
  2. Czynniki Środowiskowe: Zaawansowany wiek obojga rodziców, skrajne wcześniactwo, infekcje w trakcie ciąży, niedotlenienie okołoporodowe.

Źródła

  • DSM-5 – Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (APA 2013)
  • ICD-11 – Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób (WHO)
  • CDC – Centers for Disease Control and Prevention (częstość ASD: 1 na 36 dzieci), cdc.gov
  • Raport NIK; pacjent.gov.pl
  • NIH – National Institutes of Health
  • Polskie Towarzystwo Neurologów Dziecięcych
  • PFRON – Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
  • ASHA – American Speech-Language-Hearing Association
  • Lord et al. 2012 – ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule, wyd. 2)
  • Hull et al. 2017, Journal of Autism and Developmental Disorders
  • Wilbarger 1995, American Journal of Occupational Therapy
  • Rozporządzenie MEN 2017 (IPET)
  • National Autistic Society, autism.org.uk
  • Singer 1998; Harvard Health Publishing
  • Frost & Bondy 1994 – PECS